Terug naar de homepage
Gezondheid
  K.V.A. (introductie)
  Bacteriedrukmetingen
  De rode draad
  Preventieve maatregelen  ►
    Waterkwaliteit
    Stress
    Voeding
    Besmetting
    Erfelijke factoren
  Controlerende maatregelen ►
  Parasieten ►














Waterkwaliteit


Vrijwel geen enkel dier is zo afhankelijk van zijn directe leefomgeving als een vis. De vis staat in direct contact met zijn leefomgeving en moet zijn eten en zuurstof uit het zelfde water halen als waar het zijn ontlasting in doet. Een in gevangenschap gehouden vis is nu eenmaal niet in staat om zijn vervuilde leefomgeving te ontvluchten. Goede filtratie en regelmatige waterwissels zijn een absolute must om de vis gezond te houden. Koi houden is water houden! Verreweg de meeste problemen die de Koi Vijver Adviesdienst (KVA) van de N.V.N. op haar pad tegenkomt zijn gerelateerd aan waterkwaliteit. Een veelgehoorde kreet in dit kader is; “Meten is weten”. Vooral bij een nieuwe vijver zijn de waterwaardes vaak instabiel en zal tenminste wekelijks de kwaliteit gecontroleerd moeten worden. Bij een stabiele vijver raden we aan om minimaal maandelijks de waterwaardes te meten. De belangrijkste parameters in het kader van de gezondheid van onze koi zijn de temperatuur, het zuurstofgehalte, het ammoniakgehalte, het nitrietgehalte, de zuurgraad en de carbonaathardheid.

  • Temperatuur.
    Koi kunnen leven in watertemperaturen tussen de ongeveer 4 en 32 graden Celsius. Grote schommelingen in korte periodes verstoren de spijsvertering en allerlei andere processen in het lichaam van de vis en leiden tot stress. Overwennen aan een andere temperatuur dient zo geleidelijk mogelijk plaats te vinden. Als leidraad; maximaal vijf graden (geleidelijk) per dag naar boven overbruggen en maximaal twee graden naar beneden.

    kva_za_h2_prev_zuurstof_450
  • Zuurstof (O2)

    is eenvoudig gezegd van belang om “brandstof” in energie om te zetten. Brandstof + Zuurstof (O2) vormen Energie, Koolstofdioxide (CO2) en Afval. Om deze verbranding (oxidatie) mogelijk te maken is een voldoende hoog zuurstofgehalte noodzakelijk. Daarnaast is zuurstof van belang om de bacteriën in de biologische filter hun werk te kunnen laten doen. Warm water kan minder zuurstof bevatten dan koud water. Belucht daarom zeker in de warme maanden voldoende.

    Zuurstof wordt gemeten in een absolute waarde (milligrammen per liter of parts per million (ppm)) en in een relatieve waarde (percentage verzadiging bij gegeven temperatuur). De absolute waarde is van belang om de minimum hoeveelheid zuurstof te controleren. Deze ligt bij karpers rond de 5,5 milligram (5,5 ppm) per liter. De relatieve waarde maakt het zuurstofgehalte over langere tijd vergelijkbaar en zegt iets over de effectiviteit van uw systeem.


    kva_za_h2_prev_temp_zuurstof_450

    Uit bovenstaande tabel blijkt dat bij bijvoorbeeld 28 graden Celsius het percentage verzadiging minimaal 71% moet zijn om de benodigde 5,5 milligram per liter te halen. Bij 14 graden Celsius is een verzadiging van 53% al voldoende.

 

  • Ammoniak (NH3)
    Door de verbranding van voedsel ontstaat naast energie ook afval. Dit afval komt in de vorm van ontlasting (organische belasting) in het vijvermilieu terecht, en wordt door bacteriën afgebroken tot ammonium. Daarnaast komt een groot deel van de afvalstoffen (tot wel 75% van de totale belasting) als ammonium via de kieuwen van de vis in het water. Afhankelijk van de zuurgraad vormt een deel van het ammonium zich tot ammoniak. Ammoniak is een uiterst giftig, in water opgelost, gas. Ammoniak is bij 0,1 milligram per liter (0,1 ppm) al schadelijk. Hoe hoger de pH (zuurgraad), hoe meer ammoniak zich vormt! Dit geldt ook voor de temperatuur. Hoe hoger de temperatuur, hoe meer ammoniak zich vormt!

 

  • Nitriet (NO2).
    Gelukkig zijn er bacteriën die ammonium/ammoniak omzetten in nitriet. Om deze reden hebben we een biologisch filter op de vijver aangesloten. Nitriet is echter eveneens giftig. Andere bacteriën zetten het nitriet om in het min of meer onschuldige nitraat (NO3). Nitriet bij 0,2 milligram per liter (0,2 ppm) op lange termijn al schadelijk. Hoe lager de pH (zuurgraad), hoe giftiger nitriet wordt!

    kva_za_h1_prev_nitriet_150

 

  • Zuurgraad (pH)
    Een koi kan redelijk goed leven in water met een pH tussen de 6,5 en de 8,5. Idealiter zien we de pH tussen de 7,0 en 8,0. Een zuurgraad onder de 5,0 en boven de 10,0 is dodelijk. Koi kan zeer slecht tegen sterke schommelingen in de pH. Liever een stabiele pH van bijvoorbeeld 8,5 dan een voordurend schommelende pH tussen bijvoorbeeld 7,0 en 8,0. De pH schaal is logaritmisch, dit houdt in dat een pH 5 tien keer zuurder is dan een pH 6, en 100 keer zuurder dan pH 7!

    kva_za_h2_prev_ph_450

 

  • Carbonaathardheid (KH).
    De KH wordt ook wel de buffer van de pH genoemd. De KH stabiliseert als het ware de pH. De KH wordt uitgedrukt in graden DH en meet de hoeveelheid bicarbonaten in het water. Door de omzetting van ammoniak en nitriet in nitraat wordt voortdurend zuur (H+) gevormd. Daarnaast kan zuur in de vijver komen door regen en rottingsprocessen van organisch materiaal. Je zou dus verwachten dat de pH tot gevaarlijke diepte zou kunnen dalen. De bicarbonaten (HCO3-) in het water neutraliseren echter het zuur (H+) waardoor een daling van de pH wordt voorkomen. Door deze reactie daalt echter wel de KH! Wanneer de KH is “opgebruikt”, bestaat het gevaar dat de pH tot gevaarlijke diepte daalt (pH crash)! Het is dus van belang een voldoende hoge KH te hebben.


    kva_za_h2_prev_kh_450

 

  • Samenvattend.
    Wanneer een vijver een hogere nitraatwaarde en/of een beduidend lagere KH heeft dan het kraanwater, dan kan dit een indicatie zijn, dat onvoldoende water wordt ververst. Wanneer in een vijver een verhoging van Ammoniak of Nitriet wordt gemeten, dan is er iets mis met het systeem (tenzij de vijver net is opgestart). Voldoende beluchten van voornamelijk het filter en zorgdragen voor weinig organische belasting zullen het zuurstofgehalte over het algemeen voldoende hoog houden. Met organische belasting worden de uitwerpselen van de vissen en rottende planten- en dierenresten bedoeld. De omzetting van organisch materiaal in ammonia is een proces dat veel zuurstof gebruikt. Nederlands kraanwater is over het algemeen van uitmuntende kwaliteit. Regelmatig verversen is dan alles wat u hoeft te doen. Naast de meetbare parameters zijn er ook een aantal niet-meetbare parameters. Althans, niet meetbaar voor de hobbyist. Bacteriedruk, gifstoffen en zware metalen vormen géén onderdeel van de standaard testsetjes. Ook al vallen de meetbare waterwaardes binnen de norm, dan nog blijft waterverversen vrijwel altijd noodzakelijk.

In KOI57 van de Nishikigoi Vereniging Nederland is een artikel gepubliceerd, genaamd "De Stikstofkringloop". In dit artikel zijn de belangrijkste chemische processen beschreven die in uw vijver plaats dienen te vinden. Tevens worden hier de verbanden en de belangrijkheid van de hierbovengenoemde parameters uitgelegd. Het artikel is hier te downloaden. Zorgvuldige bestudering van dit artikel zal uw kennis over water sterk kunnen doen toenemen.

Om het u gemakkelijk te maken kunt u hier een programma downloaden dat u in staat stelt om digitaal de belangrijkste waterwaardes bij te houden. Door maandelijks (of wekelijks) hier uw gemeten waardes in te zetten kunt u grafisch zien hoe de verschillende parameters zich ontwikkelen. De grafieken passen zich direct aan na het invoeren van een bepaalde waarde. De invoer werkt met zogenaamde stoplichten. Valt uw ingegeven waarde binnen de ideale tolerantiegrens dan kleurt deze waarde groen op. Is de ingegeven waarde net buiten het ideale gebied, maar kan het beter, dan wordt deze waarde oranje. Wanneer de ingegeven waarde echt niet goed is dan kleurt deze rood. Benodigde software: Microsoft EXCEL (2003 e.v.). Op de vraag of Macro's moeten worden toegestaan antwoord u "Enable Macro's".



Enkele Screenshots:



































 

(c) Joop van Tol, Nishikigoi Vereniging Nederland.